فن چهارم - انواع معالجات بحسب بيمارهاى عمومى كه مشتمل بر سى و دو فصل است فصل اول - كلياتى دربارهء معالجه « 216 » مىگوئيم : معالجه سه وجه دارد : بهداشت و تغذيه ، استعمال دارو ، ماساژ و مالش « 217 » . بهداشت و تغذيه : منظور ما از بهداشت مراعات دستورهاى لازمى است كه براى حفظ بهبود تن بدان عادت كرده‌اند . موضوع غذا نيز يكى از اين دستورهاى بهداشتى به حساب مىآيد « 218 » . مراعات بهداشت از حيث كيفيت بايد با امور داروئى مناسب باشد « 219 » . ليكن غذا عموما داراى ويژگىهائى است . مثلا بايد اندازه را در غذا مراعات كرد ، گاهى آن را از بيمار بازگرفت ، گاهى كم كرد ، گاهى افزايش داد و گاهى به مقدار متناسب به بيمار داد . وقتى طبيب مىخواهد مزاج را سرگرم پختن و نضج خلطها نمايد بيمار را از خوراك منع مىكند . اگر در به كار انداختن مزاج ، جهت رسانيدن و پختن خلطها نياز بدان باشد كه نيرو بر توانائى خود باقى باشد غذا كمتر مىشود ولى به كلى ممنوع نمىگردد تا اينكه غذا نيرو را نگهدارد . غرض از دادن غذاى كم به بيمار باقى نگهداشتن نيرو است و علت كم‌تر كردن غذا اين است كه طبيعت تمام مجال خود را صرف هضم آن نكند كه در نتيجه به علت

--> ( 216 ) - نسخهء انگليسى : « تدبير و مراقبت از بيمار به منظور مقابله با بيمارى يا اختلالات » ( 217 ) - نسخه انگليسى : « معالجه به سه طريق صورت مىگيرد : الف - انجام تدابير كلى و تغذيه صحيح . ب - استعمال داروهاى ساده و مركب . ج - روشهاى عملى و جراحى » ( 218 ) - نسخهء انگليسى : « بهداشت شامل انجام شش امر ضرورى حيات است ( سته ضروريه ) كه قبلا يكايك آنها در اين كتاب آمده است و اين شش امر ضرورى بطور مداوم بر روى بدن اعمال مىشوند » . ( 219 ) - نسخه انگليسى : « قوانين تدبير كيفى غذا همانند قوانين كيفى داروها است » .